schilderijen

Expo 'Atlas van de ziel'

Gepubliceerd op

Expo Marinus van Nistelrooij

Fotografie voor website is verzorgd door: Annet Teunissen.

Tentoonstelling

Loc

Marinus Theodorus van Nistelrooij

Inleiding

Marinus Theodorus van Nistelrooij werd in het Nederlandse Geffen in de wieg gezwierd op 24 juni 1951. Hij was de tweede van acht kinderen.
De boerenzoon ging naar de lagere school in de tijd dat de vogeltjes nog achteruitvlogen. Er heerste een streng regime, meisjes werden streng apart gehouden van jongens en de pastoor wilde dat Marinus de catechismus van buiten leerde. Marinus, die niet echt een sportieve jongen was, weigerde pertinent om deel te nemen aan de gymlessen. Met alle nare gevolgen van dien. Een hoogtepunt kwam er toen hij een jaar of tien was.

“Met een van mijn tekeningen die op de jaarlijkse herfsttentoonstelling hing, behaalde ik een eerste prijs.”
“Ik heb op school ook veel straf en – in verschillende hardheden - slaag gehad van diegenen die voor de klas stonden.”

Bijbelse geschiedenis en aardrijkskunde wekten de interesse van de kleine Marinus, “vooral vanwege de mooi geïllustreerde boeken.” Maar dominante vakken als rekenen en taal moest hij tegen zijn goesting in belangrijk vinden.

“Heel af en toe kon ik wel `s een dagje of twee onder `het regime` uitkomen. Ik zei dan `s avonds van tevoren al tegen mijn lieve moeder: ik heb zo`n pijn in mijn keel, en terwijl ze het niet geloofde zei ze dan ‘s morgens toch: ‘blijf vandaag maar lekker in oe bed jungske.’ En als `t dan goed en wel negen uur was geweest dan wist ik niet hoe gauw ik naar beneden moest komen om te zeggen dat het al wat beter ging.”

Later in het middelbaar werd Marinus meermaals van school gestuurd omdat hij betrapt werd op het portretten tekenen van leraars.


Lownsome cowboy en langharig werkschuw tuig
Zijn eerste sigaretje rookte Marinus op zijn 13de. “Wat stoer doen en rebels zijn, hoorde bij het imago van een coole gast.”
Op zijn 39ste rookte hij zijn laatste peuk op de oevers van zijn geliefde rivier de Maas. Die allerlaatste peuk die hij rookte en de rest van zijn zware shag gooide hij in het water.
Ook met zijn oren was Marinus creatief: “Sologitaar spelen in een orkestje, nonchalance, grote zonnebril, lang haar en een peuk in je bakkes … Dat was de standaardlook van hippe bands die muziek maakten in die tijd. Mijn grote idolen waren mensen als Keith Richards, Jimi Hendrix en John Lennon, Ferre Grignard, Bob Dylan en The Animals. Wij wilden ook fysiek op hen lijken.”



Nieuwkomer, immigrant en grensverlegger
De ongereptheid van Marinus toom je niet in met grenzen. Deze kunstenaar zoekt de grenzen op om ze af te tasten, te overschrijden en vervolgens deze denkbeeldige omwallingen, die binnen afgebakende lijntjes een land genoemd worden, te slopen. Ook creativiteit mag niet begrensd worden. Marinus houdt niet van de krijtlijnen waarbinnen je moet kleuren.

“Zo rond mijn technische-schooltijd liep ik al met emigratieplannen. Ik dacht dan aan afscheid nemen en vele weken op een groot schip, om ten slotte aan te komen in een ver, mooi en warm land met veel avontuur. Kunstenaar wilde ik zijn, maar mijn leven verliep en ging zijn weg. Na het verlaten van de LTS (Lagere Technische school) in 1966 trok ik zo`n jaar of tien als timmerman/avonturier door Nederland en later door België, Duitsland en Frankrijk.”
Tonnie, de vrouw van Marinus, speelt een grote rol in zijn leven:
“In café de Geffense ‘Gouden Leeuw’ kwam ik ons Tonnie tegen, we trouwden in 1973. Samen trokken we naar Lith alwaar we onze twee dochters Femke en Inge kregen. We beleefden er samen 20 fantastische jaren met de exploitatie van ‘Café-Restaurant Moira’. Ons Tonnie liet me van tijd tot tijd los om op zoek te gaan, ik maakte op primitieve wijze meermaals lange reizen door de Verenigde Staten, Azië, Thailand, Cambodja, Canada, Mexico en Australië. We verlieten de Moira in 1995 en ik liep meteen met de rugzak van Noord- naar Zuid-Nederland.”

Hoewel je eigenlijk niet kan studeren voor kunstenaar en terwijl Marinus het al was, bleef hij de leemte ervaren om geen diploma schone kunsten te hebben. Op latere leeftijd werd hij aangenomen op de Academie der Schone Kunsten in Arendonk waar hij met verve zijn diploma behaalde. “En mijn zoektocht ging verder. Als pelgrim liep ik samen met mijn hond ‘Guus’ - hij ruste in vrede - naar Compostella, later naar Assisi, en Rome.”
Ook de grote emigratiedroom werd vervuld. Wat minder ver en weliswaar niet naar een ver zonnig oord. “In 1999 emigreerde ik samen met mijn vrouw en een van onze dochters – de andere had het ouderlijk nest al verlaten – naar het Belgische Meerhout, ergens op de boerenbuiten waar we ons nestelden in een oud Kempisch hoeveke om er te doen wat mijn hart al heel mijn leven vroeg: schilderen, tekenen en beeldhouwen.”

Tijdens zijn pelgrimstochten naar overal en nergens ontdekte Marinus de ‘echte vrijheid’. Het alleen zijn is de muze. “Hij die alleen reist, reist verder, reist ook naar binnen toe in de geest en gaat gesprekken aan met zichzelf. De relatie en confrontatie met jezelf, meer mensen ontmoeten, de inwendige pelgrimstocht en de fysieke inspanning… je leert er veel van bij. Je leert ook over kunnen loslaten, maar ook vasthouden. Verlies en verdriet kan je pas aanvaarden wanneer je beseft dat je het bij je moet houden.”



Ex
Marinus was een ongehoorzame, wat rebelse leerling. Hij was timmerman, uitbater van een horecagelegenheid en nog veel meer. Kunstenaar, zwerver en muzikant is hij nog steeds. Dat hij destijds een vak leerde, was niet uit vrije wil. “Ik wilde eigenlijk naar de tekenacademie, maar dat werd niet als een vak beschouwd.” Rond zijn 14de ging hij in de leer bij een plaatselijke timmerman. “Volgens menig legende het oudste beroep ter wereld.”
Van Nistelrooij leerde er de stiel die hij achteraf met veel trots uitvoerde en waarmee hij zijn gezin aan den brode hielp. Dat ik als timmerman en kroegbaas aan de kost kwam, heeft mij ook geholpen om als kunstenaar trouw te kunnen blijven aan mijn eigen visie en werk. Ik moest geen portretten en landschapjes schilderen omdat ik geld moest verdienen. Ik kon op creatief vlak gewoon mijn zin doen.
De praktische intelligentie van de avontuurlijke houtbewerker met zijn duimstok en timmermansoog komt me tot op heden nog vaak en goed te pas.”

On the road, again and again and again
Reizen deed de pelgrim en kunstbedrijver in al zijn vormen en naar overal: sporen van Turnhout naar Charleroi, landen in Agadir Massaria, wandelen naar Bethlehem, rondtrekken door de Saharawoestijn en door het hoge Atlasgebergte, pelgrimeren naar Scherpenheuvel, Jeruzalem, Santiago de Compostella, Lourdes,… maar evengoed een uitje met de comfortabele Volvo Amazone Combi bouwjaar 1960.
En onderweg tekent Marinus alles wat hem ontroert en raakt. In zijn atelier tref je dan ook een kamerbrede rij boeken boordevol geschetste herinneringen.


Krassen op een ziel
Persoonlijk leed, afscheid nemen van zijn hond Guus en ezel Lodewijck, kerfde krassen op de ziel van Marinus. De confrontatie met pijn, pijn aanvaarden en niet toelaten dat er een laag eelt op de ziel komt liggen, heeft Marinus Van Nistelrooij ook gesterkt. Daarom koestert hij die pijn en is hij ook dankbaar.
“Verlies en ziekte van dierbaren, afscheid nemen van mijn trouwe viervoeter Guus en het mysterieuze vroegtijdig overlijden van mijn dierbare ezel Lodewijck deden veel pijn. Nog steeds. Al heb ik geleerd om dat een plaatsje te geven.
Geruime tijd zat ik in een verwerkingsproces en was het schilderen op de achtergrond geraakt.
Ik ben nu terug uit de as opgestaan, sterker dan ooit tevoren. Wel tachtig keer sterker.”


Werk vroeger en nu
Marinus is een dwangtekenaar en -schilder. Zijn potlood en penseel tonen een taal die vaak niet in woorden te vatten is. De man schildert op alles wat hij tegenkomt: op doek, paletten, een lederen jack,…. Kenmerkend is dat Marinus steeds weer zichzelf schildert en tekent.
In zijn recentere werk merken we dat zijn hoofd een taal werd. Van Nistelrooij brengt emoties in kaart. “Het is ook een studie. Vaak minimale verschillen in gelaatsuitdrukking vormen het verschil tussen intens geluk en verdriet.” Marinus schildert zichzelf met de krassen, barsten en krakjes van het leven, maar ook met geluk en verbondenheid. Op zijn palet liggen de kleuren van emoties en in zijn werk merk je hoe het verstand soms in de weg staat om een sterk beeld neer te zetten. Terwijl een fotograaf momentopnames vastlegt, tonen de recente portretten van Marinus een combinatie van vele momenten en emoties. Marinus leent zijn kop voor zijn schilderijen, maar het werk spreekt een universele taal. Zijn eerste emotieportretten waren sterk figuratief, in zijn aller recentste werk worden de penseelstreken abstracter en vager. Kleuren zetten de gevoelens kracht bij. Tot vlees geworden kleuren tonen kracht, zwakte, verdriet, geluk en tegenovergestelde polen die elkaar ontmoeten, botsen en aanvaarden.

ATLAS van de ZIEL
Tijdens de tentoonstelling ‘Atlas van de Ziel’ toont Marinus Theodorus van Nistelrooij dat geen mens tot één gezicht te herleiden is. “Het zelfportret heeft zich als kunstobject gaandeweg verheven tot mijn levenswerk. Wat ik daarvan leerde, is dat iets wat met zoveel passie gedaan wordt niet meer gecompliceerd kan zijn en sowieso goed verloopt. Mijn zelfportretten komen in alle eenvoud tot stand, het is een driehoek. De spiegel voor mij, de schilder in mij en daartussen de ezel als drager. Dan is er nog licht, donker en kleuren en dat is het, daarin gebeurt het. Iets zichtbaars voelbaar maken. Ik spreek met mezelf af om akkoord te gaan met wat ik zie in de spiegel en geef ruimte om de waarheid iets te overdrijven.”





Wijsheden van Marinus en zijn grote voorbeelden

Om in de file te kunnen staan, moet je een auto hebben.

Van een goede mislukking word je wakker.

Begrijp jezelf, dan begrijp je heel de wereld.

Nog weet ik niet zomaar hoe en wat ik maak, het willen beheersen van een illusie. Soms is het mediteren als iets wat alleen in je slaap te begrijpen is.

Een ezel? Gras eten, lopen, staan én wijsheid uitstralen. Daar doen wij ons hele leven over.

Dieper graven in de waan van de dag is een wezenlijk aspect van een pelgrimstocht.

Door te spreken onderscheiden we ons, door te luisteren verbinden we ons.

In het diepst van je ellende wordt alles duidelijk.

Alleen ogen die geweend hebben, kunnen helder zien.

Marinus zijn lijfspreuk staat op zijn huid geschreven, permanent. Het is: “Experto Credite”, latijn voor “Leert van hem die uit ondervinding weet!

Locatie

 · Hofke van Chantraine
 · Kerkstraat 46
 · 2360 Oud-Turnhout
www.hofkevanchantraine.be

Openingsuren

Woe t/m vrij: 13-17 uur
Za en zo: 10-18 uur
Toegang gratis

 ‘ATLAS van de ZIEL’

Marinus met pallet
Een man die bijna uitsluitend portretten van zichzelf in de etalage zet ... Je zou hem bijna voor gek verklaren. Nochtans, de zelfportretten van Marinus Theodorus van Nistelrooij zijn een middel om een groter en mondiaal verhaal te vertellen. Marinus is een solitaire pelgrim die tijdens zijn verre voettochten ook ronddwaalt in het innerlijke ik, waar hij op zoek gaat naar emoties en gevoelens en waar hij queestes niet uit de weg gaat. Alleen zijn, is zijn muze, een middel om de patine, de laagjes en kantjes van het leven op een krachtige manier in kaart te brengen. Van Nistelrooij is een vrijdenker die na een donkere periode herrezen is uit de as. Sterker dan ooit legt hij nu kleuren op zijn palet waarmee hij emoties en gevoelens in de verf zet. In het Hofke van Chantraine toont van Nistelrooij vroeger en recent werk en mijmeringen die hij noteerde.

*Welkom op mijn tentoonstelling


Persbericht:

‘ATLAS van de ZIEL’

Van 18 januari tot en met 2 februari stelt Marinus Theodorus van Nistelrooij tentoon in het Hofke Van Chantraine in Turnhout. Marinus, na een donkere periode herrezen uit de as, komt sterker terug dan ooit. Deze expo is voor hem het orgelpunt van zijn carrière als kunstenaar.

ATLAS van de ZIEL is op zijn zachtst gezegd een merkwaardige tentoonstelling. Bezoekers doorlopen een belevingsparcours waarin de pelgrim/kunstenaar aan de hand van zelfportretten een mondiaal groter verhaal vertelt. Door emoties in kaart te brengen, schetst Marinus Theodorus van Nistelrooij niet alleen zijn eigen zielenroerselen. Hij spreekt een taal die nooit geschreven of gesproken kan worden, de taal van iedereen van deze wereld.

Marinus Theodorus van Nistelrooij werd geboren in het Nederlandse Geffen. In Lith baatte hij samen met zijn vrouw Tonnie café/restaurant Moira uit. Marinus maakte in zijn thuishaven in Nederland furore als pelgrim/kunstenaar die met zijn hond of ezel naar verre oorden trok en alles wat zijn pad kruiste optekende in schetsboeken.

Op latere leeftijd verhuisde het gezin van Nistelrooij naar Meerhout in België. Vandaag woont hij in Turnhout.

Elle Van Loy